نفخ در کودکان

اگر کودک شما بدون هیچ دلیل واضحی بهانه‌ گیری و بی‌قراری می‌کند، احتمال زیادی دارد که به علت درد ناشی از نفخ شکم و معده باشد. نوزادانی که دچار درد ناشی از نفخ می‌شوند، معمولاً پاهای خود را بالا می‌برند و سپس به بیرون کش می‌دهند و در همین حال پشتشان را قوس می‌دهند. این علائم همچنین می‌تواند نشانهٔ قولنج نوزادی یا ریفلاکس معده و نفخ درکودکان نیز باشد.

عوامل ایجاد نفخ کودک

عوامل متعددی می‌تواند باعث شود فرزند شما دچار نفخ شود. درد ناشی از نفخ شکم در سه ماه اول زندگی نوزادان شایع است. این درد همچنین بین سن‌های شش تا ۱۲ ماهگی، یعنی زمانی که شیرخواران بسیاری از غذاهای کمکی مختلف را برای اولین بار می‌خورند بیشتر است. برخی از دلایل ایجاد نفخ در نوزادان شامل موارد زیر است:

خوردن یک پروتئین خاص در شیر خشک یا شیر مادر: درد ناشی از نفخ شکم در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، می‌تواند ناشی ازعدم تحمل یک پروتین در رژیم غذایی باشد. شناسایی و حذف مادۀ غذایی مشکل‌ ساز، ممکن است به رفع این عارضه کمک کند. محصولات لبنی از رایج‌ ترین عوامل مشکل‌ ساز است. اگر نوزاد شما با شیر خشک تغذیه می‌شود و به نظر می‌رسد دچار نفخ شده است، این امکان وجود دارد که نسبت به پروتئین موجود در این شیر خشک، عدم تحمل غذایی دارد. در این صورت است، پزشک می‌تواند یک شیر خشک ضدحساسیت به شما معرفی کند.

خوردن برخی سبزیجات: کودکان نیز مانند بزرگسالان می‌توانند بعد از خوردن برخی سبزیجات دچار نفخ شکم شوند. بسیار خوب است که فرزندتان این مواد غذایی سالم را می‌خورد، فقط مراقب باشید که در وعده‌های غذایی متوالی، بیش از حد سبزیجات نفخ‌ آور به او ندهید یا مواد غذایی مشکل‌ ساز و عادت غذایی‌ای را که باعث ایجاد نفخ شکم در فرزند شما می‌شود، حذف یا مدیریت کنید.

نوشیدن آب‌ میوه: نوزادان وشیرخواران کوچک نباید چیزی غیر از شیر مادر یا شیر خشک بخورند و حتی برای آب دادن به کودک باید تا شش ماهگی‌ شان صبر کنید. به احتمال زیاد هضم فروکتوز و ساکارز موجود در آب میوه های مختلف برای آنها دشوار خواهد بود و در نتیجه، ممکن است دچار نفخ شکم یا حتی اسهال شوند.

کمبود آب: نوشیدن آب برای شیرخواران زیر شش ماه توصیه نمی‌شود و آب آشامیدنی هم مشکل نفخ شکم را از بین نمی‌برد،اما یبوست کودکان اغلب با گاز معده و درد شکمی همراه است و نوشیدن آب به رفع یبوست یا هر گونه مشکلی در دفع کمک می‌کند.

تشخیص و درمان نفخ شکم کودک

برای تشخیص نفخ در نوزادان و تسکین آن راهکارهایی وجود دارد که برخی از مهم‌ترین آنها شامل موارد زیر است:

نوزادان را هنگام تغذیه به حالت عمودی نگه دارید: می‌توانید سعی کنید که کودک خود را در طول تغذیه به حالت ایستاده‌ تری نگه دارید تا شیرخشک یا شیر مادر بتواند راحت‌ تر به شکم کودک برسد. اگر نوزاد جمع شده یا قوز کرده است، بیشتر احتمال دارد که هوا همراه با شیر یا مواد غذایی در شکم او گیر بیفتد.

از غذا دادن با عجله و همراه با اضطراب خودداری کنید: کودک را قبل از اینکه خیلی گرسنه شود تغذیه کنید. اگر او از گرسنگی به گریه افتاده باشد، بیشتر احتمال دارد که هوا را همراه با غذا ببلعد. سعی کنید به او در یک محیط آرام شیر یا غذا بدهید.

نوزاد را به شکل مرتب آروغ دهید: آروغ گرفتن مکرر از نوزاد کمک می‌کند تا حباب‌های هوای گیرافتاده در شکم او خارج شود. برای آروغ گرفتن تا پایان غذا خوردن او صبر نکنید و وقتی سینهٔ خود را برای شیر دادن عوض می‌کنید یا در حین تغذیه با شیشه‌ شیر، هر چند دقیقه یک بار، پشت او را عمودی نگه دارید و او را آروغ دهید.

شیشه‌‌‌ شیر را بررسی کنید: اگر نوزاد شما با شیشه‌ شیر تغذیه می‌شود، لازم است در خرید شیشه شیر دقت کنید تا دچار نفخ نشود. او هرچه هوای بیشتری در طول تغذیه ببلعد، بیشتر احتمال دارد که با مشکل شکم روبه‌ رو شود. به عنوان مثال، سوراخ نوک پستانک یا سرشیشه در شیشه شیر نباید بیش از حد کوچک یا بیش از حد بزرگ باشد. یک سوراخ بسیار کوچک او را خسته خواهد کرد و باعث می‌شود برای خوردن شیر بیشتر تلاش کند و در نتیجه هوا را ببلعد و یک سوراخ بیش از حد بزرگ نیز باعث می‌شود که مایع با سرعت زیادی وارد دهان او شود. برخی شیشه‌ شیرها به طور خاص برای کاهش بلعیدن هوا طراحی شده است و این روی بسته‌ بندی ذکر می‌شود. برخی از شیشه‌شیرها نیز انحناهایی دارد و برخی دیگر دارای منافذ داخلی یا پوششی است که مانع از شکل‌گیری حباب‌های هوا در مایع و مانع از خرابی نوک پستانک می‌شود که برخی از آنها را شیشه شیر ضد نفخ می‌نامند.

شکم کودک را ماساژ دهید: یک ماساژ ملایم شکم، علاوه بر کمک به آرام شدن کودک ممکن است به برطرف کردن نفخ شکم یا حداقل تسکین درد آن کمک کند.

با دستور پزشک از قطرهٔ ضدنفخ استفاده کنید: هنگامی که کودک شما دچار درد و ناراحتی ناشی از نفخ است، می‌توانید برای کمک به رفع ناراحتی‌های دستگاه گوارشی فوقانی و تحتانی، به او قطرهٔ ضدنفخ کودکان بدهید. داروهای پروبیوتیک نیز ممکن است مفید باشد، اما در مورد نوع و برند چنین داروهایی حتماً لازم است با پزشک کودک خود مشورت کنید.